NHỮNG LƯU Ý VỀ ĂN UỐNG Ở NGƯỜI CAO TUỔI

NHỮNG LƯU Ý VỀ ĂN UỐNG Ở NGƯỜI CAO TUỔI

BSCKI Nguyễn Tuấn Quang – Khoa Nội CB – Lão khoa

Theo quan niệm y học người cao tuổi là người ở giai đoạn già hóa gắn liền với việc suy giảm các chức năng của cơ thể. Người cao tuổi là những người từ 60 tuổi trở lên, người già là những người từ 70 tuổi trở lên. Theo thời gian và tuổi tác, các cơ quan trong cơ thể người cao tuổi cũng dần dần lão hóa. Chế độ dinh dưỡng cần chú ý hơn để thích hợp sự lão hóa này sao cho vừa đủ, không thiếu mà cũng không quá nhiều.

Khi tuổi cao, hoạt động của các cơ quan trong đó có ruột và dạ dày càng suy giảm, răng cũng yếu hơn, giảm vị giác và khứu giác làm cho người cao tuổi giảm cảm giác thèm ăn, dẫn đến ăn uống kém. Thêm vào đó việc hấp thu dưỡng chất kém, bữa ăn thiếu cân bằng khiến người cao tuổi thường xuyên đối diện với vấn đề thiếu vitamin và khoáng chất. Chế độ dinh dưỡng cân bằng sẽ giúp cho người cao tuổi tăng sức đề kháng, chống lại bệnh tật. Cùng với suy giảm sức đề kháng do tuổi tác, khả năng phục hồi sau bệnh càng chậm hơn, dẫn đến các biến chứng nguy hiểm và làm giảm chất lượng cuộc sống.

So với thời trẻ, hoạt động của người cao tuổi giảm đi rõ rệt. Nhu cầu cung cấp năng lượng cho cơ thể giảm dần theo tuổi: Ví dụ lúc 20-30 tuổi nhu cầu năng lượng 100% đến lúc 60-70 tuổi còn 79%, trên 70 tuổi nhu cầu năng lượng còn 69%. Các giác quan đều không còn nhanh nhạy như trước. Ngoài ra hoạt động của các cơ quan tiêu hóa cũng yếu đi, việc nhai cắn thức ăn trở nên khó khăn do răng hư, mất răng, răng không còn chắc khỏe. Khi nuốt thức ăn vào cũng khó hơn vì các tuyến nước bọt bị teo, dẫn đến thiếu nước bọt, khô miệng, nứt nẻ môi, loét lưỡi làm tăng thêm khó khăn cho việc nhai và nuốt. Dạ dày, ruột cũng bị nhỏ lại. Dịch vị giảm, lượng men tiêu hóa giảm. Gan, thận hoạt động kém hơn, gây ứ các chất thải ở máu do khả năng lọc chỉ còn khoảng 60%. Ăn khó tiêu và dễ bị bệnh táo bón do nhu động ruột giảm… Như vậy sự tiêu hóa hấp thu thức ăn ở người cao tuổi đều chịu ảnh hưởng của các yếu tố trên. Do đó để đảm bảo sức khỏe ở người cao tuổi, phải xây dựng chế độ ăn hợp lý.

  1. Giảm ăn đường, tinh bột

So với người trẻ tuổi, người có tuổi có nhu cầu năng lượng giảm dần theo tuổi. Nhu cầu ăn uống của con người tự động giảm khi tuổi càng cao, tuy nhiên một số ít trường hợp luôn cảm thấy ngon miệng, ăn nhiều và bị thừa cân mặc dù đã lớn tuổi.

Nguy cơ bị suy tim, suy gan, suy thận, đái tháo đường ở người quá mập là rất cao. Vì vậy để phòng ngừa những căn bệnh này, người cao tuổi chú ý giảm mức ăn so với thời trẻ. Cụ thể nếu như trước đây mỗi bữa ăn ba, bốn chén cơm, thì nay chỉ ăn hai chén, thậm chí chỉ một chén. Người có tuổi hạn chế ăn ngọt, bánh kẹo làm bằng đường để tránh bệnh tiểu đường và xơ vữa động mạch. Thường xuyên theo dõi cân nặng của bản thân và lưu ý cân nặng của người cao tuổi không nên vượt quá giới hạn bình thường. Cách tính theo công thức Broca: thể trọng bằng số cm của chiều cao trừ đi 100. Ví dụ: người có tuổi cao 165 cm, cân nặng không nên vượt quá 65 kg.

  1. Giảm ăn thịt, giảm mỡ, giảm muối

Trong chế độ ăn của người cao tuổi cần giảm lượng thịt, giảm các món ăn chứa nhiều mỡ, đối với các chất béo cần hạn chế nếu sử dụng quá nhiều gây nên các vấn đề sức khỏe nhất là những người có vấn đề tim mạch, mỡ máu. Thay vào đó nên dùng dầu thực vật, nên dùng dầu thực vật thay mỡ động vật. Tính bình quân, một người già không vượt quá 1,5 kg thịt/tháng, mỡ dưới 600g, đường dưới 500g. Ngoài ra, các loại thực phẩm có hàm lượng muối cao như dưa cà muối, khô, mắm cũng nên hạn chế trong bữa ăn hàng ngày. Cần giảm ăn muối đối với tất cả mọi người, muối không nên vượt quá 3g/ngày vì ăn muối nhiều có liên quan đến tăng huyết áp.

  1. Hạn chế ăn nội tạng

Người cao tuổi thận cũng đã suy yếu dần, bộ máy tiêu hóa cũng suy giảm do đó cần phải có sự điều tiết trong ăn uống. Nội tạng động vật tuy giá trị dinh dưỡng cao, chứa nhiều năng lượng nhưng hàm lượng cholesterol rất cao.

Nếu ăn nội tạng động vật thường xuyên, hàm lượng cholesterol trong máu tăng cao, chúng lắng động trên thành mạch, gây xơ cứng động mạch, cao huyết áp, bệnh mạch vành và bệnh gút. Do đó người cao tuổi cần hạn chế ăn thực phẩm này.

  1. Bỏ thuốc lá, hạn chế rượu bia, cà phê, chất kích thích

Thuốc lá, rượu, bia làm tăng nguy cơ bệnh tim mạch, ung thư phổi, gan… đó là lời cảnh báo cho tất cả mọi người, nó rất nguy hiểm nhưng mọi người lại thường chủ quan, không quan tâm đến nó, tới khi mắc bệnh mới biết. Hãy hạn chế, tránh xa các yếu tố nguy cơ gây bệnh này để bảo vệ sức khỏe và tăng cường tuổi thọ cho bản thân. Cà phê gây lợi tiểu nên làm mất nước, gây mất ngủ

  1. Tăng cường ăn cá, đậu, lạc, vừng

Tình trạng thiếu đạm rất dễ xãy ra ở người có tuổi do khả năng tiêu hóa hấp thu chất đạm giảm. Các bệnh về tim mạch có thể phòng ngừa nhờ nguồn đạm và dầu phong phú trong đậu, lạc, vừng và cá. Do đó các loại thực phẩm từ đậu tương như: đậu phụ, sữa đậu nành… nên bổ sung vào khẩu phần ăn cho người cao tuổi.

Nên ăn ít nhất 3 bữa cá trong tuần, để có thêm canxi đề phòng loãng xương ở người cao tuổi thì nên ăn cá nhỏ, kho nhừ để ăn được cả xương. Việc phòng chống các bệnh tim mạch là tác dụng to lớn của các loại đậu, lạc, vừng, cá, đặc biệt là đậu phụ còn có tác dụng phòng chống ung thư. Trong đó đối với người cao tuổi các trường hợp tử vong phần lớn do bệnh tim mạch và ung thư.

  1. Ăn nhiều rau tươi, trái cây chín, uống đủ nước và sữa

Người cao tuổi rất dễ bị táo bón do sức co bóp của dạ dày giảm, nhu động ruột giảm và người già còn bị đầy bụng khi táo bón kéo dài do các vi sinh vật gây thối rữa phát triển tạo nhiều hơi trong ruột. Ngoài ra các hoạt động của tim còn bị cản trở và người già cảm thấy khó thở do cơ hoành bị đẩy lên. Vì vậy để có chất xơ kích thích nhu động ruột, tránh táo bón. Người cao tuổi nên ăn nhiều rau tươi, các loại đậu đũa, đậu Hà Lan, đậu ve, đậu rồng… trái cây chín. Mỗi ngày nên ăn 300g rau xanh, 100g trái cây chín tươi.

Thêm vào đó, các chất xơ trong rau quả còn giúp cơ thể đề phòng xơ vữa động mạch do tác dụng giữ cholesterol trong ống tiêu hóa đẩy ra ngoài theo phân. Ăn rau tươi, trái cây chín vừa cung cấp cho cơ thể chất dinh dưỡng hết sức quan trọng đối với người cao tuổi như các vitamin và khoáng chất, đồng thời góp phần tăng cảm giác no, dẫn đến hạn chế ăn cơm.

Người già thường ít có cảm giác khát nước nhưng không phải vì thế mà hạn chế uống nước trong ngày nên chăm sóc người già uống nước đầy đủ để hạn chế bị thiếu nước, uống khoảng 1,5 – 2 lít nước một ngày sẽ giúp thận hoạt động tốt, bài tiết các chất cặn bả tốt hơn đồng thời làm giảm táo bón.

Sữa cũng là loại thực phẩm rất tốt cho người cao tuổi, nhiều nhà nghiên cứu cho rằng, sữa dành cho người già là rất tốt nên bổ sung hàng ngày, bởi trong chế độ ăn có nhiều chất không có trong thực phẩm, vì thế uống sữa giúp bổ sung các chất còn thiếu vào cơ thể, nhằm tăng sức đề kháng chống lại với bệnh tật.

Tháp dinh dưỡng cân đối

* Cách ăn uống ở người cao tuổi

– Ăn uống điều độ: Nên chia nhiều bữa nhỏ từ 4 đến 5 bữa trong ngày. Không ăn quá no trong một lần, tránh ăn quá muộn buổi tối, quá cận giờ ngủ.

– Khi chế biến thành phần cấu tạo các món ăn trong bữa ăn hàng ngày nên thay đổi, đa dạng, phong phú, lưu ý nấu các món có hỗn hợp nhiều gia vị để kích thích ăn ngon miệng, nấu thức ăn mềm để dể tiêu hóa và phải có món canh. Người cao tuổi có tuyến nước bọt và răng hoạt động kém, vấn đề nhai nuốt thức ăn gặp khó khăn, do đó cần quan tâm đến răng miệng và sức nhai nuốt của người cao tuổi khi chế biến thức ăn. Vì vậy khi chế biến thức ăn cho người cao tuổi nên chọn những món dễ nhai, dễ nuốt, dễ tiêu hóa và dễ hấp thu.

– Chú ý đảm bảo nước uống cho người cao tuổi, việc uống nước ngọt có ga phải tuyệt đối hạn chế. Cần xây dựng chế độ uống nước cho người già và theo dõi việc thực hiện vì người cao tuổi rất hay quên, một số người còn mất cảm giác khát, tránh uống nước quá nhiều vào buổi tối.

– Nên sử dụng nhiều thức ăn có nguồn gốc thực vật và biết cách chọn lựa, chế biến đa dạng sẽ tạo ra món ăn ngon, bổ, rẻ, dễ tiêu, thức ăn phải đảm bảo hợp vệ sinh để bảo đảm sức khỏe.

Tóm lại, để nâng cao sức khỏe cho người cao tuổi bằng chế độ dinh dưỡng cần đảm bảo cho người cao tuổi là tìm được nguồn vui trong bữa ăn hàng ngày. Nguồn vui do bản thân người cao tuổi biết cách giữ gìn ăn uống điều độ hay còn tạo ra từ sự chăm sóc, tình cảm của người thân trong gia đình quan tâm đến vấn đề ăn uống, chế biến các món ăn mà người cao tuổi yêu thích.

Chăm sóc người cao tuổi cần lưu ý những vấn đề sau:

Không cung cấp thừa năng lượng: Người có tuổi nên ăn ít hơn so với lúc mình còn trẻ.

Ăn giảm bớt mỡ, giảm bớt đường, thay mỡ động vật bằng dầu thực vật, giảm lượng muối.

Thực đơn đa dạng, thay đổi, phong phú, cách chế biến đơn giản nhưng đúng khẩu vị, tăng cường đạm thực vật, ăn nhiều rau xanh và trái cây chín tươi.

Khẩu phần ăn của người có tuổi cần được chia thành nhiều bữa trong ngày. Người cao tuổi tránh ăn quá muộn buổi tối trước khi đi ngủ.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

viTiếng Việt