Thiếu máu: nguyên nhân hàng đầu khiến cơ thể bạn thường xuyên mệt mỏi!

THIẾU MÁU: NGUYÊN NHÂN HÀNG ĐẦU KHIẾN CƠ THỂ BẠN THƯỜNG XUYÊN MỆT MỎI !

BS. Lê Phát Tài-Khoa nội Tiêu Hóa- Huyết Học-Nội Tiết

Đừng bỏ qua những cảm giác không khỏe của cơ thể, vì khi đó cơ thể đang cố nói cho bạn biết rằng đang có đều gì đó không ổn đang xãy ra bên trong cơ thể mình. Mệt mỏi là cảm giác mà người bệnh thường than phiền với người Bác Sĩ và là lý do thường gặp khiến người bệnh thiếu máu tìm đến khám và điều trị tại Bệnh viện.

 

  1. Thiếu máu là gì?

Thiếu máu là tình trạng giảm lượng Hemoglobin trong máu của người bệnh so với người cùng giới, cùng lứa tuổi và cùng điều kiện sống, gây ra các biểu hiện thiếu oxy ở các mô và tổ chức của cơ thể. Một cách dễ hiểu hơn, thiếu máu là một tình trạng số lượng tế bào máu (hồng cầu) trong cơ thể giảm so với mức bình thường.

  1. Phân loại bệnh thiếu máu

Thiếu máu có thể được xếp loại dựa vào mức độ thiếu máu, diễn biến thiếu máu, nguyên nhân thiếu máu và đặc điểm hồng cầu. Mỗi cách xếp loại có ý nghĩa và ứng dụng khác nhau trong việc tiếp cận chẩn đoán và tím nguyên nhân gây thiếu máu.

  • Theo mức độ: Chủ yếu dựa vào giá trị lượng huyết sắc tố. Hiện nay chưa có sự thống nhất trong việc xếp loại thiếu máu dựa trên lượng huyết sắc tố. Theo Tổ chức Y tế thế giới, thiếu máu nặng khi lượng huyết sắc tố < 80g/L
  • Theo diễn biến: thiếu máu cấp tính và thiếu máu mạn tính:
    – Thiếu máu cấp tính: Thiếu máu xuất hiện nhanh, trong thời gian ngắn, do nhiều nguyên nhân khác nhau như mất máu cấp tính, cơn tan máu, bệnh Leukemia cấp…
    – Thiếu máu mạn tính: Thiếu máu xuất hiện chậm, từ từ và tăng dần trong nhiều tháng, ví dụ như thiếu máu trong các bệnh mạn tình như bệnh khớp mạn tính, bệnh ung thư, bệnh suy tủy xương, bệnh rối loạn sinh tủy…
  • Theo nguyên nhân:

– Mất máu: Do chảy máu (xuất huyết tiêu hóa, trĩ, kinh nguyệt kéo dài, đái máu…).
– Tan máu: Do tăng quá trính phá hủy hồng cầu vì các nguyên nhân tại hồng cầu hoặc các nguyên nhân khác (tan máu bẩm sinh hoặc miễn dịch, sốt rét…).
– Giảm hoặc rối loạn quá trình sinh máu: Do tủy xương giảm sinh hoặc rối loạn quá trình sinh các tế bào máu (suy tủy xương, rối loạn sinh tủy, bệnh máu ác tình, ung thư di căn…) hoặc do cung cấp không đủ các yếu tố tạo máu (thiếu erythropoietin, thiếu acid amin, thiếu acid folic và vitamin B12, thiếu sắt…)

  • Theo các đặc điểm của dòng hồng cầu: Đây là cách xếp loại thường được sử dụng để giúp tiếp cận và chẩn đoán nguyên nhân gây thiếu máu.
    – Dựa vào thể tích trung bình khối hồng cầu (MCV) để phân biệt hồng cầu to, nhỏ hay bình thường.
    – Dựa vào lượng huyết sắc tố trung bình hồng cầu (MCH) và nồng độ huyết sắt tố trung bình của hồng cầu (MCHC) để phân biệt hồng cầu bình sắc hay nhược sắc.
    – Dựa vào dải phân bố kích thước hồng cầu (RDW) để xác định độ đồng đều về kích thước của các hồng cầu.
    – Dựa vào chỉ số hồng cầu lưới để xác định thiếu máu có khả năng hồi phục (tủy sản xuất hồng cầu bính thường) hay không hồi phục (tủy không còn khả năng sản xuất hồng cầu). Qua đó, định hướng nguyên nhân thiếu máu tại tủy xương hay ở ngoại vi.
  1. Biểu hiện của thiếu máu

Biểu hiện lâm sàng của thiếu máu là dấu hiệu thiếu oxy ở các mô và tổ chức. Triệu chứng có thể xuất hiện tùy theo mức độ thiếu máu và đáp ứng của cơ thể người bệnh , như:

– Mệt mỏi, hoa mắt, chóng mặt, giảm tập trung, chán ăn…

– Cảm giác tức ngực, khó thở nhất là khi gắng sức hoặc đi lại nhiều; cảm giác hồi hộp, đánh trống ngực…

– Da xanh, niêm mạc nhợt

– Móng tay khô, dễ gãy; tóc khô, dễ rụng.

– Khám lâm sàng cần phải được Bác sĩ thực hiện đầy đủ và kỹ càng, cần phát hiện các biểu hiện kèm theo thiếu máu như: Biểu hiện sốt, nhiễm khuẩn, vàng da, khám hệ thống gan, lách và hạch ngoại vi…

– Xét nghiệm chẩn đoán: Chẩn đoán xác định thiếu máu và mức độ thiếu máu dựa trên chỉ số huyết sắc tố. Kiểm tra các chỉ số MCV, MCH và MCHC để xác định đặc điểm thiếu máu: là thiếu máu hồng cầu nhỏ/bình thường/to, thiếu máu bình sắc hay nhược sắc…Có thể tham khảo thêm chỉ số RDW.
– Kiểm tra chỉ số Hồng cầu lưới:
+ Chỉ số HC lưới giảm: có thể do tủy xương không sản xuất hồng cầu (do tổn thương tại tủy hoặc do thiếu hụt các yếu tố cần thiết để tạo máu).
+ Chỉ số HC lưới tăng: cần tìm các nguyên nhân ngoài tủy như tan máu hoặc mất máu mạn tính, tan máu bẩm sinh…

  1. Nguyên nhân của thiếu máu:

Sau khi đã xác định được đặc điểm thiếu máu của người bệnh, tiếp tục tiến hành thêm các xét nghiệm, thăm dò chuyên sâu để tìm nguyên nhân gây thiếu máu, ví dụ:
– Nhóm xét nghiệm đánh giá tan máu: Hóa sinh thường quy, test Coombs, định lượng các enzyme: G6PD, pyruvate kinase… Xác định các thành phần huyết sắc tố và sức bền hồng cầu.
– Tìm nguyên nhân mất máu: Soi dạ dày, soi đại-trực tràng…
– Nhóm xét nghiệm đánh giá các yếu tố tạo hồng cầu: Tình trạng dự trữ và vận chuyển sắt, acid folic, vitamin B12, erythropoietin…
– Xét nghiệm tủy đồ để đánh giá tính trạng giảm sinh tủy hay bệnh lý khác của tủy xương: Thiếu máu nguyên hồng cầu khổng lồ, leukemia cấp hay mạn, rối loạn sinh tủy…
– Đánh giá các biểu hiện hội chứng viêm trên xét nghiệm: Đo tốc độ máu lắng, định lượng CRP, fibrinogen…
– Các biểu hiện bệnh lý tự miễn: Kháng thể kháng nhân, kháng thể kháng chuỗi kép DNA…
– Tìm ký sinh trùng: sốt rét, giun móc…

5. Điều trị thiếu máu

Xác định và điều trị theo nguyên nhân; phối hợp điều trị nguyên nhân và truyền bù khối hồng cầu.

– Chỉ định truyền chế phẩm khối hồng cầu dựa vào xét nghiệm huyết sắc tố và tình trạng lâm sàng.

– Duy trì lượng huyết sắc tố tối thiểu từ 80 G/L (những trường hợp có bệnh lý tim, phổi mạn tính nên duy trì từ 90 G/L).

Hiện nay Bệnh viện Đa Khoa Long An với đội ngũ Y Bác Sĩ giàu kinh nghiệm và hệ thống xét nghiệm chuẩn xác, thường xuyên tiếp nhận thăm khám – chẩn đoán chính xác và điều trị bệnh thiếu máu cho nhiều lượt bệnh nhân trong tỉnh và trong khu vực.

Đừng bỏ qua vài cảm giác không khỏe hằng ngày, hãy tìm đến khoa khám bệnh tại Bệnh Viện Đa Khoa Long An để được tư vấn, tầm soát, thăm khám cẩn thận các vấn đề sức khỏe của bạn

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

viTiếng Việt